آن بشرح زير است : انگلستان در نظر داشت نفوذ سياسى خود را در ايران كه تاحدى از موقعيت آن اطلاع داشت برقرار سازد . روابط سياسى ايران و فرانسه خطر بزرگى را براى بريتانيا در آسيا ايجاب مىكرد . هنگامىكه دولت ايران و روسيه برسر مسئله گرجستان وارد جنگ شدند با انعقاد عهدنامهء فين‌كن‌اشتاين تقريبا مأمورين سياسى انگليس از ايران طرد و با اجازه نيافتن ملكم براى ورود به ايران روابط دو كشور قطع گرديد . در اين هنگام ، يك هيأت فرانسوى زير نظر ژنرال گاردان در ارتش ايران به خدمت مشغول شدند . و با نوسازى ارتش ايران راه حمله به هندوستان را كه زير نفوذ امپرياليسم انگليس بود هموار مىكردند . اين نزديكى ايران و فرانسه سبب نگرانى بسيار دولت بريتانيا بود . به همين علت انگلستان تصميم گرفت دوباره روابط دوستى و سياسى خود را با ايران برقرار كند . به همين منظور فرماندار هند در نظر گرفت يكى از مأمورين كاردان خود را به ايران ارسال سازد . قرعه فال بنام ملكم زده شد كه در آن روزگار در هندوستان به كار اشتغال داشت و قبلا هم سفرى به ايران آمده بود و تا حدودى از اوضاع ايران آگاهى داشت . ملكم عازم ايران شد و با هدايا و اعتبارات زياد در تاريخ دهم ماه مه 1808 ميلادى وارد بوشهر شد . در اين هنگام فتحعليشاه در چمن سلطانيه در محل تابستانى خود بود و بنابه نظر ژنرال گاردان مذاكره صلح بين او و گودوويچ فرمانده سپاه روس در ميان . خبر ورود سفير دولت بريتانيا به خليج فارس ، به دربار ايران رسيد . نمايندهء دولت فرانسه از اين خبر بسيار نگران شد و به صدراعظم ايران ميرزا شفيع نوشت كه اگر نماينده دولت انگليس وارد ايران شود او از ايران خارج خواهد شد . فتحعليشاه كه ديگر اميد چندانى به خدمات هيأت فرانسوى نداشت از ورود ملكم هم به ايران خوددارى كرد . بدنبال ورود ملكم به ايران كه از طرف فرماندار كل هندوستان مأمور ايران شده بود ، هارفورد جونز ، برىجس كه بنابه نوشتهء آقاى ابو القاسم طاهرى « از كارمندان شركت هند شرقى انگليس و از شيفتگان زبانهاى شرقى به‌ويژه زبان و ادبيات فارسى بود و دوران خدمات وى در مقام نمايندهء سياسى و بازرگانى شركت يادشده در بصره و بغداد برروى هم شانزده سال به درازا كشيده بود نزديكى محل كار هارفورد جونز به ايران و علاقهء ديرين شركت هند شرقى انگليس به رخنه كردن در بازار دادوستد ايران و عشق شگفت‌آورى كه وى به فراگرفتن زبان فارسى داشت همه سبب گرديد كه جونز جوان را تشويق به سفر در ايران كند » « 1 » و نيز همين مورخ بدنبال مطلب بالا اضافه مىكند كه « به حكم تصادف [ نخستين ] سفر هارفورد جونز به شيراز در 1786 ميلادى برابر 1201 ه . ق همزمان با بازپسين روزهاى پادشاهى لطفعلى خان زند آخرين شهريار نگون‌بخت دودمان زنديه بود . وى در پيش‌گفتار بسيار درازى كه بر ترجمه مآثر سلطانيه « 2 » نوشته است شرح

--> ( 1 ) - طاهرى ، ابو القاسم « تاريخ روابط بازرگانى و سياسى انگليس و ايران » انجمن آثار ملى ، ش 117 ، جلد 1 ص 350 - 0356 ( 2 ) - اين كتاب نخست بدستور عباس ميرزا وليعهد در سال 1241 هجرى به سعى و استادى جناب محمد باقر تبريزى در دار السلطنهء تبريز به چاپ رسيد و نيز سه چهار سال پيش در تهران به همت آقاى صدرى افشار تجديد چاپ شد .